Köpeklerde bulaşıcı solunum yolu enfeksiyonlarına dikkat

Havaların değişmeye başladığı dönemlerde köpeklerde görülen öksürük çoğu zaman “Biraz üşüttü, geçer” düşüncesiyle karşılanıyor. Oysa özellikle kuru, sert ve tekrarlayan öksürük; köpeklerde bulaşıcı solunum yolu enfeksiyonunun ilk işareti olabilir.

Bu dönemde öksürük şikâyetiyle kliniğe getirilen köpeklerde özellikle dikkat ettiğimiz konulardan biri, yakın zamanda başka köpeklerle temas edip etmedikleri. Köpek parkları, pansiyonlar, bakım merkezleri, eğitim alanları ve ortak su kaplarının kullanıldığı ortamlar bulaşma riskini artırabilir.

Veteriner hekimlikte bu tabloyu “Köpek Enfeksiyöz Solunum Yolu Hastalığı Kompleksi” olarak adlandırıyoruz. Halk arasında ise daha çok “kennel cough” veya “barınak öksürüğü” isimleriyle biliniyor. Ancak adında barınak geçmesi yanıltıcı olmasın; hastalık yalnızca barınakta yaşayan köpeklerde görülmez.

Tek bir mikroptan kaynaklanmıyor

Bu hastalık tek bir bakteri veya virüsün neden olduğu basit bir enfeksiyon değildir. Bordetella bronchiseptica başta olmak üzere parainfluenza virüsü, adenovirüs ve farklı solunum yolu etkenleri hastalık tablosunda rol oynayabilir.

Bu nedenle her köpekte aynı belirtiyi görmeyiz. Bazı köpeklerde yalnızca hafif bir öksürük bulunurken bazılarında burun akıntısı, gözlerde sulanma, halsizlik ve iştahsızlık da tabloya eşlik edebilir.

En belirgin işaret: Kuru ve sert öksürük

Hasta sahiplerinin en sık tarif ettiği belirti, köpeğin boğazına bir şey takılmış gibi çıkardığı kuru ve sert öksürük sesidir. Öksürüğün ardından öğürme veya beyaz köpüklü bir salgı çıkarma görülebilir.

Bu durum bazen kusma ile karıştırılır. Köpek aslında midesindeki bir problemi değil, tahriş olan soluk borusunun oluşturduğu öksürük refleksini yaşıyor olabilir.

Heyecanlanma, koşma, tasmanın boyun bölgesine baskı yapması veya su içme sonrasında öksürük artabilir. Fakat her öksürüğün kennel cough anlamına gelmediğini de unutmamak gerekir. Kalp hastalıkları, soluk borusu problemleri, akciğer hastalıkları ve yabancı cisimler de öksürüğe yol açabilir.

Bu nedenle yalnızca öksürüğün sesini dinleyerek teşhis koymak doğru değildir.

Hava değişimi tek başına hastalığın nedeni değil

Serinleyen havalar doğrudan bu enfeksiyonun nedeni değildir. Asıl belirleyici unsur, enfeksiyonu taşıyan köpeklerle veya onların solunum salgılarıyla temastır.

Sonbahar döneminde günlük düzenin değişmesi, köpeklerin kapalı ortak alanlarda daha fazla vakit geçirmesi, pansiyon ve bakım merkezi kullanımı ya da park temasları bulaşma ihtimalini artırabilir. Bu nedenle “Hava değişti, biraz öksürmesi normal” diyerek belirtileri uzun süre takip etmek doğru olmayabilir.

Hangi belirtilerde beklenmemeli?

Köpeğiniz birkaç kez öksürdü diye paniğe kapılmanız gerekmez. Ancak öksürük tekrarlıyorsa, giderek şiddetleniyorsa veya birkaç gün içinde azalmıyorsa muayene edilmesini öneririm.

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa daha hızlı hareket edilmelidir:

• Nefes almakta zorlanma
• Hızlı veya eforlu solunum
• Belirgin halsizlik ve iştahsızlık
• Ateş
• Sarı veya yeşil burun akıntısı
• Balgamlı öksürük
• Dil veya diş etlerinde morarma
• Yavru ya da ileri yaşta olma
• Bağışıklık sistemini etkileyen başka bir hastalığın bulunması

Özellikle yavru, yaşlı ve kronik hastalığı bulunan köpeklerde enfeksiyon daha ağır seyredebilir ve akciğerlere ilerleyebilir.

Evde kendi kendine ilaç verilmemeli

Öksürük görüldüğünde evde bulunan antibiyotiklerin, insanlara ait öksürük şuruplarının veya ağrı kesicilerin kullanılması ciddi sorunlara yol açabilir. Tedavi, köpeğin genel durumuna ve enfeksiyonun şiddetine göre planlanmalıdır.

Bazı hafif vakalarda dinlenme ve destekleyici bakım yeterli olabilirken bazı hastalarda ek tetkik, ilaç tedavisi veya akciğerlerin görüntülenmesi gerekebilir. Her hastaya antibiyotik verilmesi de doğru bir yaklaşım değildir.

Muayeneye kadar köpeğin egzersizi azaltılabilir. Boynu sıkan tasma yerine göğüs tasması tercih edilebilir ve temiz suya ulaşması sağlanabilir.

Diğer köpeklerden uzak tutulmalı

Bulaşıcı bir hastalık ihtimali bulunduğu için öksüren köpeklerin park, kreş, pansiyon ve kalabalık köpek ortamlarına götürülmemesi gerekir. Evde başka köpekler bulunuyorsa mama ve su kapları ayrılmalı, yakın temas sınırlandırılmalıdır.

Belirtiler azalsa bile köpeğin ne zaman yeniden sosyalleşebileceği veteriner hekime danışılmalıdır. Çünkü klinik iyileşme ile bulaştırıcılığın sona ermesi her zaman aynı anda gerçekleşmeyebilir.

Aşılama koruma sağlar mı?

Bordetella ve diğer bazı solunum yolu etkenlerine karşı uygulanan aşılar bulunmaktadır. Bu aşılar hastalanma riskini ve hastalığın şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir; ancak tüm solunum yolu etkenlerini kapsayan yüzde 100 korumadan söz edemeyiz.

Aşılama kararı köpeğin yaşam biçimine göre verilmelidir. Sık sık pansiyona giden, köpek parklarını kullanan, eğitimlere veya toplu etkinliklere katılan köpeklerin risk değerlendirmesi farklıdır.

Köpeğinizde kuru ve tekrarlayan bir öksürük fark ettiğinizde bunu yalnızca mevsim değişimine bağlamayın. Erken değerlendirme hem hastalığın ağırlaşmasını hem de başka köpeklere yayılmasını önlemek açısından önemlidir.

Veteriner Hekim Yunus Yalçın
Vet216 Koşuyolu Veteriner Kliniği

Sık Sorulan Sorular

Kennel cough insanlara bulaşır mı?

İnsanlara bulaşma oldukça nadirdir. Ancak bağışıklık sistemi ciddi şekilde baskılanmış kişilerin hasta hayvanla temas konusunda doktorlarına danışması uygun olur.

Öksüren köpek parka götürülebilir mi?

Hayır. Bulaşıcı hastalık ihtimali ortadan kalkana kadar diğer köpeklerle yakın temas sınırlandırılmalıdır.

Hastalık kendiliğinden geçer mi?

Bazı hafif vakalar destekleyici bakımla iyileşebilir. Fakat öksürüğün altında farklı bir hastalık bulunabileceği için veteriner hekim değerlendirmesi gerekir.

Aşılı köpek yine de hastalanabilir mi?

Evet. Hastalık birden fazla etkenden kaynaklanabildiği için aşılı köpeklerde de enfeksiyon görülebilir. Aşılama çoğunlukla hastalık riskini ve belirtilerin şiddetini azaltmaya yardımcı olur.

Öksürük sırasında tasma kullanmak sakıncalı mı?

Boyun tasmasının soluk borusuna uyguladığı baskı öksürüğü artırabilir. Muayene sürecinde veteriner hekiminiz uygun görürse göğüs tasması tercih edilebilir.

Bulaşma riskini azaltmak için neler yapılabilir?

Köpeğinizin aşı planını yaşam biçimine göre veteriner hekiminizle birlikte güncel tutun. Pansiyon veya kreş seçerken hijyen, havalandırma ve aşı kontrolü uygulamalarını sorun. Ortak su kaplarının yoğun kullanıldığı alanlarda dikkatli olun. Öksüren bir köpekle temas gerçekleştiyse belirtileri takip edin ve kendi köpeğinizde öksürük başladığında kalabalık alanlara götürmeden önce veteriner hekiminize bilgi verin.